Genel Bakış

Esansiyel titreme, istemsiz ve ritmik sallanmaya sebep olan bir sinir sistemi (nörolojik) rahatsızlığıdır. Bedeninizin neredeyse her bölümünü etkileyebilmektedir, ancak titreme en çok ellerinizde meydana gelir – bilhassa bardaktan içmek yahut ayakkabı bağcığı bağlamak gibi basit işler yaptığınızda.

Esansiyel titreme çoğu zaman riskli bir durum değildir, ancak karakteristik olarak zaman içerisinde kötüleşir ve bazı insanlarda kuvvetli olabilir. Başka koşullar esas titremeye sebep olmaz, ancak esas titreme kimi zaman Parkinson hastalığı ile karıştırılır.

Esas titreme her yaş sınıfında meydana gelebilir, ancak en çok 40 yaş ve üstü insanlarda görülür.

Belirtiler

Esas titreme semptomları ve belirtileri:

  • Yavaş yavaş başlar, çoğu zaman bedenin bir tarafında daha belirgin biçimde sürer.
  • Hareketler kötüleşir
  • Çoğu zaman ilk ellerde görülür, bir eli yahut 2 eli etkiler
  • Başın “evet-evet” yahut “hayır-hayır” hareketini içerebilir
  • Duygusal depresyon, yorgunluk, kafein yahut aşırı sıcaklıklarla gittikçe kötüleşebilir

Esansiyel tremor vs Parkinson hastalığı

Çoğu kişi titremeleri Parkinson hastalığı ile ilişkilendirir, ancak 2 durum esas açılardan değişiklik gösterir:

  • Titreme zamanlaması. Ellerin esas titremesi çoğu zaman ellerinizi kullandığınızda görülür. Parkinson rahatsızlığından kaynaklı olan titreme, elleriniz yanlarınızda olduğu zaman yahut kucağınızda dinlendiğinde en belirgindir.
  • İlişkili koşullar. Esansiyel titreme başka sağlık problemlerine sebep olmaz, ancak Parkinson hastalığı eğik duruş, yavaş hareket ve karıştırma yürüyüşüyle ​​ilişkilidir. Bunun yanı sıra, esansiyel titremesi olan bazı insanlar kimi zaman kararsız yürüyüş (ataksi) gibi başka nörolojik semptom ve belirtiler geliştirebilir.
  • Etkilenen beden bölümleri. Esas titreme esasında ellerinizi, başınızı ve sesinizi ihtiva eder. Parkinson hastalığı titremeleri çoğu zaman ellerinizde başlar ve bacaklarınızı, çenenizi ve bedeninizin başka kısımlarını etkileyebilmektedir.

Sebepleri

Esansiyel titreme olaylarının ortalama yarısı bir kalıtsal mutasyondan kaynaklanıyor gibi görünmektedir. Bu forma ailesel titreme şeklinde isim verilir. Bilinen bir kalıtsal mutasyon olmayan insanlarda neyin esas titremeye sebep olduğu açık değildir.

Risk etkenleri

Esansiyel titreme için bilinen risk etkenleri şunları ihtiva eder:

  • Kalıtsal mutasyon. Kalıtımsal değişik esansiyel tremor (ailesel titreme), otozomal dominant bir rahatsızlıktır. Hâli geçmek için yalnızca bir anne-babadan hatalı bir gen gerekmektedir.Esansiyel titreme için kalıtsal mutasyona sahip bir ebeveyniniz varsa, rahatsızlığı kendiniz geliştirme şansınız yüzde 50’dir.
  • Yaş. Esansiyel titreme 40 yaş ve üstü insanlarda daha fazladır.

Istenmeyen durumlar

Esas titreme yaşamı risk etmez, ancak belirtiler çoğu zaman zaman içerisinde kötüleşir. Titreme kuvvetli duruma gelirse, şunları yapmakta zorlanabilirsiniz:

  • Dökmeden bir bardak yahut bardak tutun
  • Doğal yemek
  • Makyaj yapın yahut tıraş olun
  • Ses kutunuz yahut diliniz etkilenirse konuşun
  • Okunaklı yazın

Teşhis

Esansiyel tremorun tanısı, tıbbi geçmişinizi, aile geçmişinizi ve belirtilerinizi gözden geçirmeyi ve fizik kontrol yapmayı ihtiva eder.

Esansiyel tremoru teşhis etmek için tıbbi testler yoktur. Teşhis etmek çoğu zaman semptomlarınıza sebep olabilen başka durumları dışlamakla ilgilidir. Bunu yapmak için hekiminiz aşağıdaki testleri tavsiye edebilir:

Nörolojik kontrol

Nörolojik muayenede hekiminiz, aşağıdakileri kontrol etmek de dahil olmak suretiyle sinir sisteminizin mekanizmasını test eder:

  • Tendon refleksleri
  • Kas kuvveti ve tonu
  • Belli hisleri hissetme kabiliyeti
  • Duruş ve koordinasyon
  • Yürüyüş

Laboratuvar testleri

Kanınız ve idrarınız, aşağıdakiler dahil bir iki etken için test yapılabilir:

  • Tiroid hastalığı
  • Metabolik problemler
  • İlaç yan etkileri
  • Titremeye sebep olabilen kimyasal maddelerin düzeyleri

Performans testleri

Titremenin kendisini yorumlamak için hekiminiz sizden şunları isteyebilir:

  • Bir bardaktan iç
  • Kollarınızı uzatılmış halde tutun
  • Yazmak
  • Bir spiral çizin

Hekiminiz titremenizin esas titreme yahut Parkinson hastalığı olup olmadığından hala emin değilse, bir dopamin taşıyıcı taraması isteyebilir. Bu tarama, hekiminizin 2 titreme çeşidi arasındaki farkı anlamasına yardım edebilir.

Tedavi

Esansiyel titremesi olan bazı bazı insanlar, belirtileri hafifse tedaviye gereksinim duymazlar. Ancak, esas titremeniz çalışmayı yahut günlük aktiviteleri gerçekleştirmeyi zorlaştırıyorsa, tedavi seçeneklerini hekiminizle görüşün.

İlaçlar

  • Beta blokerleri. Olağan halde hiper tansiyonu iyileştirmek için kullanılan propranolol (Inderal) gibi beta blokerleri, bazı insanlarda titremeyi azaltmaya yardım eder. Astımınız yahut belli kalp sorunlarınız varsa beta blokerleri bir seçenek olmayabilir. Yan etkiler arasında yorgunluk, baş dönmesi yahut kalp problemleri olabilir.
  • Anti-nöbet ilaçları. Primidon (Mysoline) gibi epilepsi ilaçları, beta blokerlere cevap vermeyen insanlarda etkili olabilir. Reçetelenebilecek başka ilaçlar arasında gabapentin (Gralise, Neurontin) ve topiramat (Topamax, Qudexy XR) bulunmaktadır. Yan etkiler arasında çoğu zaman çok az bir zaman içerisinde kaybolan uyuşukluk ve mide bulantısı bulunmaktadır.
  • Sakinleştiriciler. Hekimler, gerilim yahut anksiyetenin titremeleri kötüleştirdiği kişileri iyileştirmek için klonazepam (Klonopin) gibi benzodiazepin ilaçları kullanabilirler. Yan etkiler yorgunluk yahut hafif sedasyon içerebilir. Bu ilaçlar huy oluşturabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır.
  • OnabotulinumtoxinA (Botox) enjeksiyonları. Botoks enjeksiyonları, bazı titreme çeşitlerinin, bilhassa baş ve ses titremelerinin tedavi sürecinde yararlı olabilir. Botoks enjeksiyonları bir seferde üç aya kadar titremeleri tedavi edebilir.Ancak el titremelerini iyileştirmek için Botoks kullanılırsa parmaklarınızda güçsüzlüğe sebep oluşturabilir. Botoks, ses titremelerini iyileştirmek için kullanılırsa, ses kısıklığına ve yutma güçlüğüne sebep oluşturabilir.

Terapi

Hekimler fiziksel yahut mesleki terapi tavsiye edebilir. Fiziksel terapistler, kas gücünüzü, kontrolünüzü ve koordinasyonunuzu geliştirmek için size egzersizler öğretebilir.

Mesleki terapistler, esas titreme ile yaşamaya uyum sağlamanıza yardım edebilir. Terapistler, titremelerin günlük aktiviteleriniz üzerindeki etkisini hafifletmek için uyarlanabilir cihazlar tavsiye edebilir.

  • Daha ağır bardaklar ve mutfak eşyaları
  • Bilek ağırlıkları
  • Geniş tutamaklı kalemler gibi daha geniş, daha ağır yazma araçları

Ameliyat

Titreme önemli biçimde etkisiz duruma geliyorsa ve ilaçlara cevap vermiyorsan ameliyat bir alternatif olma ihtimali var.

  • Derin beyin uyarımı. Bu, esansiyel tremor için en çok görülen ameliyat çeşididir. Çoğu zaman bu ameliyatı gerçekleştirmede önemli deneyime sahip tıp merkezlerinde tercih edilen prosedürdür. Hekimler, beyninizin titremenize (talamus) sebep olan kısmına uzun, ince bir elektrik sondası yerleştirir. Probdan gelen bir tel, teninizin altından göğsünüze implante edilmiş kalp pili benzeri bir cihaza (nörostimülatör) geçer. Bu cihaz, talamusunuzdan titremenize sebep olabilen sinyalleri kesintiye uğratmak için ağrısız elektrik darbeleri iletir.Derin beyin stimülasyonunun yan etkileri arasında ekipman arızası; motor kontrol, konuşma yahut denge ile alakalı problemler; baş ağrısı; ve zayıflık. Yan etkiler çoğu zaman bir müddet sonra yahut cihaz ayarlandıktan sonra kaybolur.
  • Odaklanmış ultrason talamotomi. Bu noninvaziv cerrahi, deri ve kafatasında dolaşan odaklanmış ses dalgalarının kullanılmasını ihtiva eder. Dalgalar, bir titremeyi bloke etmek için talamusun belli bir bölgesindeki beyin dokusunu yok etmek için ısı üretir. Bir cerrah, beynin doğru alanını hedeflemek ve ses dalgalarının prosedür için gereken tam ısı oranını üretmiş olduğundan emin olmak için manyetik rezonans görüntüleme kullanır.Odaklanmış ultrason talamotomi, beyin fonksiyonunda sürekli değişikliklere sebep olabilen bir lezyon (doku bozukluğu ) meydana getirir. Bazı kişiler değişmiş his, yürüme zorluğu yahut hareket etmede zorluk yaşamıştır. Bunun yanı sıra, çoğu komplikasyon kendi kendine geçer yahut hayat kalitesini etkilemeyecek kadar hafiftir.

Hayat tarzı ve ev ilaçları

Titremeleri azaltmak yahut rahatlatmak için:

  • Kafeinden uzaklaşın. Kafein ve başka uyarıcılar titremeyi artırabilir.
  • Alkolü idareli uygulayın. Bazı kişiler titremelerinin alkol içtikten sonra biraz iyileştiğini fark ederler, ancak içmek iyi bir çözüm değildir. Alkolün etkileri geçince titreme kötüleşme eğilimindedir. Bunun yanı sıra, alkolizme yol açabilecek titremeleri gidermek için nihayetinde artan miktarda alkol gerekmektedir.
  • Rahatlamayı öğrenin. Depresyon ve anksiyete titremeleri gittikçe kötüleştirme eğilimindedir ve gevşemek titremeleri tedavi edebilir. Yaşantınızdaki bütün depresyonu ortadan kaldıramasanız da, masaj yahut meditasyon gibi bir dizi rahatlama yöntemlerini kullanarak stresli durumlara nasıl tepki vereceğinizi değiştirebilirsiniz.
  • Hayat tarzı farklılıkları yapın. Titremeden daha az etkilenen eli daha sık uygulayın. Çek yazmak yerine çevrimiçi bankacılık ve banka kartlarını kullanmak gibi titremeden etkilenen elinizle yazmaktan kaçınmanın yollarını bulun.Akıllı telefonunuzdaki sesle etkinleştirilen komutları ve bilgisayarınızdaki konuşma tanıma yazılımını deneyin.

Başa Çıkma ve Destek

Çoğu kişi için, esas titreme önemli sosyal ve psikolojik neticelere sebep oluşturabilir. Esas titremenin etkileri, yaşantınızı bir zamanlar olduğu gibi dolu dolu yaşamayı zorlaştırıyorsa, bir destek grubuna katılmayı düşünün.

Destek grupları herkes için değildir, ancak neler yaşadığınızı anlayan kişilerin cesaretlendirilmesini faydalı bulabilirsiniz. Yahut esas titreme ile yaşamanın zorluklarını aşmanıza katkı sağlayabilecek bir danışman yahut sosyal hizmet uzmanına görünün.

Randevunuz için hazırlanıyor

Büyük ihtimalle birincil bakım sağlayıcınızı görerek başlayacaksınız. Yahut hemen beyin ve sinir sistemi koşulları hususunda eğitim almış bir hekime (nörolog) gönderilebilirsiniz.

Randevunuza hazırlanmanıza destek olacak bazı bilgiler.

Ne yapabilirsin

Randevu alırken, belli bir test yaptırmadan önce oruç tutmak gibi daha önce yapılması gerekli olan bir şey var mı yok mu diye sorun. Bir listesini yap:

  • Randevunuzun sebebi ile ilgisiz görünen semptomlar dahil belirtileriniz
  • Önemli stresler, son hayat farklılıkları ve aile tıbbi geçmişi ( medikal geçmiş- anamnez) dahil olmak suretiyle önemli şahsi bilgiler
  • Dozlar dahil, aldığınız bütün ilaçlar, vitaminler yahut başka takviyeler
  • Hekiminize sormanız gereken sorular

Size verilen bilgileri hatırlamanıza destek olması için imkan dahilindeyse bir aile üyesini yahut arkadaşınızı yanınıza alın.

Esansiyel titreme için hekiminize sormanız gereken bazı sorular şu şekildedir:

  • Belirtilerimin en muhtemel sebebi nedir?
  • Başka muhtemel sebepler var mı?
  • Hangi testlere ihtiyacım var?
  • Esansiyel titreme çoğu zaman nasıl ilerler?
  • Hangi tedaviler bulunur ve hangilerini tavsiye edersiniz?
  • Başka sağlık sorunlarım var. Bu koşulları birlikte en iyi nasıl yönetebilirim?
  • Uymam gereken kısıtlamalar var mı?
  • Bir uzman görmeli miyim? Öyleyse kimi tavsiye edersiniz?
  • Sahip olabileceğim broşürler yahut başka basılı materyaller var mı? Hangi web sitelerini tavsiye edersiniz?

Başka soru sormaktan çekinmeyin.

Hekiminizden ne beklemelisiniz

Hekiminiz size büyük ihtimalle aşağıdakiler gibi bir iki soru soracaktır:

  • Belirtileriniz ne zaman başladı?
  • Ailenizde titreme geçmişi var mı?
  • Hiç kafa travması geçirdin mi?
  • Bedeninizin hangi bölgeleri etkilenmekte?
  • Herhangi bir şey titremenizi tedavi eder yahut kötüleştirir mi?